Kort antwoord: vraag je ChatGPT of Claude zonder databron wat stroom vanavond kost, dan krijg je een plausibel getal zonder herkomst. Vraag daarom bij elk bedrag naar de bron en de peildatum. Koppel je de assistent aan een databron, zoals onze gratis MCP-server op duurzaamthuislab.nl/mcp (zonder account), dan worden opzoek- en rekenvragen betrouwbaar. Gebruik de koppeling voor prijzen, uren en archiefcijfers; houd adviesvragen zoals overstappen of een batterij kopen zelf in de hand.
Controleer je assistent met deze vier vragen. De antwoorden komen uit ons eigen archief. Noemt je assistent geen bron of heel andere getallen, dan rekent hij waarschijnlijk niet met echte data (let op: onze bedragen zijn kale beursprijzen inclusief btw). De uurprijzen van elke dag sinds 2017 staan op historie dynamische stroomprijzen, de jaargemiddelden op gemiddelde stroomprijs en gasprijs per jaar, en hoe je koppelt staat op de pagina over onze MCP-server.
| Vraag aan je assistent | Antwoord uit ons archief |
|---|---|
| Wat was de gemiddelde stroomprijs in 2020 en in 2022? | €0,0390 en €0,2757 per kWh: in 2022 ruim zeven keer zo hoog |
| Wat kostte stroom gemiddeld in september 2026? | €0,1842 per kWh |
| Wat kostte gas gemiddeld in 2020 en in 2022? | €0,11 en €1,372 per m³ |
| Hoeveel uren was de stroomprijs in 2025 negatief? | 584 uur |
Bron: eigen DuurzaamThuisLab-archief van day-ahead-prijzen (stroom EPEX, gas LEBA/TTF, via EnergyZero), kale prijzen inclusief btw, zonder energiebelasting en opslag van de leverancier; peildatum 23 oktober 2026. Negatieve uren: uren met een prijs onder nul, inclusief btw. Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend.
Wat je met die prijzen bij een leverancier betaalt, hangt af van zijn vaste kosten en inkoopvergoeding. Die zetten we per aanbieder naast elkaar in dynamische energiecontracten vergelijken.
Disclosure: dit artikel bevat geen affiliate-links. Zie hoe we geld verdienen.
De drie manieren waarop het misgaat
Verouderde cijfers met een actueel gezicht. Het model kent energieprijzen uit de periode waarin het getraind is. Vraag je naar “de huidige gasprijs”, dan komt er een getal uit die periode, gepresenteerd als nu. In een gasmarkt waarvan het jaargemiddelde tussen 2020 en 2022 meer dan vertienvoudigde en daarna weer terugzakte, is een cijfer van twee jaar oud niet een beetje verkeerd maar volledig verkeerd. Hoeveel dat scheelt staat in ons overzicht van negen jaar stroom- en gasprijzen.
Kale prijs en all-in prijs door elkaar. Deze fout kan ook voorkomen bij assistenten mét databron. De beursprijs die je in nieuwsberichten en grafieken ziet, is kaal: zonder energiebelasting en zonder de opslag van je leverancier. Bij een kale prijs van tien cent betaal je in 2026 al snel het dubbele, want alleen de energiebelasting is al €0,11085 per kWh inclusief btw (€0,09161 exclusief btw volgens de tarieventabel van de Belastingdienst). Een assistent die die twee door elkaar haalt, komt op een besparing die twee keer te hoog of twee keer te laag is.
Ontbrekende data die als nul terugkomt. De prijzen voor morgen worden pas rond het begin van de middag bekend, na de day-ahead-veiling van EPEX SPOT. Vraag je ’s ochtends naar morgenavond, dan bestaat dat cijfer nog niet. Een systeem dat dat niet netjes meldt, laat een leeg veld makkelijk als nul of als “heel goedkoop” doorsijpelen in het antwoord.
Hoe je het in één vraag ziet
Stel een vraag waarvan het antwoord niet in trainingsdata kán zitten: “Wat is het goedkoopste uur van morgenmiddag, en uit welke bron en van welk tijdstip komt dat cijfer?”
Er zijn drie mogelijke uitkomsten. De assistent noemt een concreet uur mét bron en peildatum: goed, er is een databron. De assistent zegt dat de prijzen voor morgen nog niet gepubliceerd zijn: ook goed, dat is het eerlijke antwoord zolang de veilinguitslag er nog niet is (die verschijnt rond het begin van de middag). De assistent noemt een uur zonder bron: dan heb je zojuist een verzonnen getal gekregen, en zou je alles wat eruit volgt moeten wantrouwen.
Die vraag om bron en peildatum is sowieso een goede gewoonte. Onze eigen server geeft bij de prijsarchieven een bronregel mee en bij de leveranciersgegevens een peildatum; de tool voor de goedkoopste uren zet de gebruikte aannames in een toelichting. Noemt je assistent die niet, vraag er dan naar.
Koppelen aan echte data
Inmiddels kun je de gangbare assistenten koppelen aan externe databronnen via het Model Context Protocol, afgekort MCP. Je plakt één adres in de instellingen, en de assistent kan vanaf dat moment gegevens opvragen in plaats van ze te reconstrueren.
Onze server staat op https://duurzaamthuislab.nl/mcp en is gratis, zonder account en zonder sleutel. In Claude ga je naar Instellingen, Connectors, Aangepaste connector toevoegen. In ChatGPT zet je onder Apps en connectors de ontwikkelaarsmodus aan en doe je hetzelfde. In Claude Code gaat het met één regel:
claude mcp add --transport http duurzaamthuislab https://duurzaamthuislab.nl/mcp
Wat er daarna beschikbaar is: day-ahead stroomprijzen per uur, dag, maand of jaar vanaf 2017, gasdagprijzen vanaf 2018, het goedkoopste blok uren van vandaag of morgen voor een apparaat dat zoveel uur draait, een zonopbrengstverwachting voor jouw dak met een onzekerheidsband, wat leveranciers van dynamische contracten zelf publiceren aan tarieven, de aangekondigde terugleververgoedingen vanaf 2027, een thuisbatterij-database en een terugverdientijdberekening. De volledige lijst staat op de pagina over onze MCP-server.
Vragen die dan wél werken
Het onderscheid dat telt is niet “makkelijk of moeilijk”, maar “opzoeken en rekenen” tegenover “afwegen”.
Deze gaan goed met een koppeling: wanneer draai ik vanavond het voordeligst de was als hij twee uur loopt, wat kost het om mijn auto morgenochtend te laden, wat was de gemiddelde stroomprijs in 2022 vergeleken met 2020, hoeveel uren was de prijs vorig jaar negatief (ons archief telt alle uren met een prijs onder nul en komt voor 2025, net als TenneT, op 584 uren), wat houd ik bij mijn leverancier vanaf 2027 netto over per teruggeleverde kWh, en wat leveren mijn panelen de komende drie dagen op.
Deze blijven lastig, ook met perfecte data: moet ik overstappen, is een batterij een goede investering voor mij, welk contract past bij mijn gezin. Dat zijn afwegingen waarin je risicobereidheid, je plannen en je woning meewegen. Een assistent kan de cijfers netjes op tafel leggen; de weging blijft van jou. Wij geven om dezelfde reden bij elke berekening de aannames terug in plaats van alleen een uitkomst.
Twee dingen om op te letten
Je eigen verbruiksdata is gevoelig. Kwartierdata van je slimme meter laat zien wanneer je thuis bent, wanneer je slaapt en wanneer je op vakantie gaat. Wees terughoudend met het uploaden daarvan naar een dienst die je niet kent. Onze rekentool draait daarom volledig in je browser: het bestand gaat niet naar een server, ook niet naar de onze.
Een koppeling maakt een assistent niet onfeilbaar. Hij kan nog steeds de verkeerde tool kiezen, een kale prijs als eindprijs presenteren of een modelberekening als voorspelling brengen. De vraag om bron en peildatum blijft dus staan, ook nadat je gekoppeld hebt. Het verschil is dat er dan een echt antwoord op die vraag bestaat.