Welkom bij DuurzaamThuisLab, het lab voor je duurzame thuis
Stroomprijs nu
—
laden…
Goedkoopst —
Duurst —
🔥 Gas vandaag — /m³
☀️ Zon vandaag — kWh/kWp
Alle uurprijzen →

Eigen verbruik zonnepanelen: berekenen, meten en verhogen

Door Wilco Terlouw, uitgevergepubliceerd 07-11-2026bijgewerkt 07-11-202612 min leestijd
Illustratie: zon boven een veld met zonnepanelen
Je eigen verbruik is je opwek min je teruglevering: de opwek lees je af in de app van je omvormer, de teruglevering op je slimme meter (de standen voor teruggeleverde stroom). Deel het eigen verbruik door de opwek en je hebt je percentage. Milieu Centraal noemt zo’n 30 procent als gemiddelde zonder batterij; in ons model voor tien panelen was het van september 2025 tot en met augustus 2026 25 procent, met 69 procent in december en 19 procent in juni. Vanaf 1 januari 2027 is elke kWh die je van teruglevering naar eigen verbruik verschuift bij een vast contract zo’n €0,26 waard, bij een dynamisch contract zo’n €0,12. Heb je een vast contract, begin dan met gratis verschuiven: wasmachine, droger en vaatwasser overdag. Met een dynamisch contract is een verschoven kWh minder waard en let je ook op de uurprijs.

Wat betekent jouw percentage voor 2027? De keuzehulp salderen stopt vraagt in vijf vragen naar je zonnepanelen, teruglevering en dagritme, en laat zien of niets doen, verbruik verschuiven, een dynamisch contract of een thuisbatterij voor jou de logische stap is. Heb je je slimme-meterdata al gedownload, dan rekent de thuisbatterij-rekenhulp op de echte uurprijzen door wat een batterij of dynamisch contract jou had opgeleverd; je bestand blijft in je browser.

Vraag tien mensen met zonnepanelen hoeveel van hun zonnestroom ze zelf gebruiken en je krijgt tien schattingen. Tot en met 2026 maakte dat weinig uit: met de salderingsregeling streep je teruglevering weg tegen afname, dus elke kWh was evenveel waard. Vanaf 1 januari 2027 is dat voorbij. Dan is je eigen verbruik het getal dat bepaalt wat je panelen opleveren.

Inhoudsopgave

Hoe bereken je het eigen verbruik van je zonnepanelen?

Je zonnepanelen leveren hun stroom eerst aan je eigen huis. Wat je op dat moment niet gebruikt, gaat via je meter het net op. Daarom geldt:

BegripFormuleWaar vind je het
Opwekwat je panelen producerenomvormer-app, omvormerdisplay of een aparte kWh-meter in de zonnepanelengroep
Terugleveringwat het net op gaatslimme meter: teruggeleverd normaal + teruggeleverd dal
Afnamewat je van het net haaltslimme meter: geleverd normaal + geleverd dal
Eigen verbruikopwek − terugleveringberekend
Percentage eigen verbruikeigen verbruik ÷ opwek × 100berekend
Totaal verbruikafname + eigen verbruikberekend
Zelfvoorzienendheideigen verbruik ÷ totaal verbruik × 100berekend

Het percentage eigen verbruik (ook wel zelfverbruik) en de zelfvoorzienendheid worden vaak door elkaar gehaald. Het eerste zegt hoeveel van je opwek je zelf gebruikt. Het tweede zegt hoeveel van wat je in huis verbruikt uit je eigen panelen komt. Voor de vraag wat je panelen na 2027 opleveren, telt vooral het eerste.

Hoe meet je je eigen verbruik in vier stappen?

Stap 1: kies een periode. Een maand werkt het best. Een jaarcijfer verbergt dat je in de winter het grootste deel zelf gebruikt en in de zomer het grootste deel teruglevert.

Stap 2: noteer de opwek. Open de app van je omvormer (SolarEdge, Enphase, Huawei, SMA, GoodWe en de meeste andere merken tonen opwek per dag, maand en jaar). Staat je omvormer niet online, dan kun je de totaalteller op het display gebruiken: noteer die op de eerste en de laatste dag. Een aparte kWh-meter in de groep van je zonnepanelen werkt ook; HomeWizard verkoopt er een voor €59,95 (1-fase, stand oktober 2026).

Stap 3: noteer de teruglevering. Druk op de knop van je slimme meter tot je de standen voor teruggeleverde stroom ziet. Bij de meeste meters zijn dat de registers 2.8.1 en 2.8.2 (teruglevering dal en normaal); afname staat op 1.8.1 en 1.8.2. Tel de twee teruglevertellers bij elkaar op en trek de stand aan het begin van de periode af van de stand aan het eind. In de app van je leverancier of netbeheerder staan dezelfde getallen vaak per dag. Hoe je de volledige kwartierdata van je meter downloadt, staat in slimme meterdata exporteren.

Stap 4: reken. Opwek min teruglevering is je eigen verbruik. Deel door de opwek voor het percentage.

Een voorbeeld: in juni wekten je panelen 690 kWh op en de meter telde 555 kWh teruglevering. Je eigen verbruik is 135 kWh, en dat is 135 ÷ 690 = 20 procent.

Waarom een P1-meter handig is

Voor het maandcijfer heb je geen extra apparatuur nodig. Wil je weten wanneer je teruglevert, dan helpt een P1-meter die je in de P1-poort van je slimme meter steekt. De HomeWizard P1 Meter (€24,95 volgens de webshop van HomeWizard, stand 4 oktober 2026) houdt de tellers voor afname en teruglevering bij (in de lokale API heten ze total_power_import_kwh en total_power_export_kwh) en toont je vermogen vrijwel realtime. Zo zie je tussen welke uren je op een zonnige dag teruglevert, en of je wasmachine binnen of buiten dat venster draait. Een overzicht van P1-meters staat in onze vergelijking van energiemonitors.

Bekijk de HomeWizard P1 Meter

Wat is een normaal percentage eigen verbruik?

Milieu Centraal schrijft dat een huishouden zo’n 30 procent van zijn zonnestroom zelf verbruikt, vooral door apparaten die altijd aanstaan, zoals koelkast, wifirouter en deurbel (milieucentraal.nl, “Verbruik zelf meer zonnestroom”, laatst gewijzigd 22 oktober 2026, geraadpleegd op 23 oktober 2026). Dat is een gemiddelde. Wat jouw percentage wordt, hangt vooral af van twee dingen: hoe groot je installatie is ten opzichte van je verbruik, en wanneer je stroom gebruikt.

Om te laten zien hoe sterk het percentage door het jaar heen schommelt, hebben we het doorgerekend voor een modelhuishouden: tien panelen van 435 Wp (4,35 kWp) en de gemiddelde elektriciteitslevering per woning van 2.580 kWh per jaar die het CBS voor 2025 noemt.

MaandOpwek (model)Eigen verbruikTerugleveringPercentage eigen verbruik
September 2025382 kWh98 kWh284 kWh26%
Oktober188 kWh80 kWh108 kWh43%
November109 kWh57 kWh52 kWh52%
December71 kWh49 kWh22 kWh69%
Januari 202697 kWh56 kWh41 kWh58%
Februari152 kWh65 kWh87 kWh43%
Maart372 kWh96 kWh275 kWh26%
April566 kWh111 kWh455 kWh20%
Mei647 kWh130 kWh517 kWh20%
Juni687 kWh131 kWh556 kWh19%
Juli724 kWh135 kWh589 kWh19%
Augustus591 kWh120 kWh470 kWh20%
Jaar4.587 kWh1.130 kWh3.457 kWh25%

Modelberekening. De maandwaarden zijn afgerond; daardoor kan een rij of de jaaroptelling 1 à 2 kWh afwijken. Opwek: dagwaarden uit ons eigen archief (zonverwachting in kWh per kWp op basis van Open-Meteo-instraling met een performance ratio van 0,85, een modelwaarde, geen meting), per uur verdeeld volgens de instraling in De Bilt, september 2025 tot en met augustus 2026. Verbruik: 2.580 kWh per jaar (CBS StatLine 81528NED, 2025), als aanname gelijkmatig over de dag verdeeld. Een echt huishouden verbruikt ’s ochtends en ’s avonds meer, wat de uitkomst per huis laat afwijken. Aan deze berekening kunnen geen rechten worden ontleend.

Drie dingen vallen op:

  • Het jaarcijfer is een zomercijfer. Van april tot en met augustus wek je zo’n 70 procent van je jaaropbrengst op, en in die maanden gebruik je maar een vijfde zelf.
  • In de winter gebruik je het grootste deel zelf. In december gaat maar 22 kWh het net op. Meer eigen verbruik in de winter valt er dus nauwelijks te halen; de ruimte zit in de zomer.
  • Ons model komt uit op 25 procent, iets onder het gemiddelde van Milieu Centraal. Dat past bij een installatie die meer opwekt dan het huishouden verbruikt: 4.587 kWh opwek tegenover 2.580 kWh verbruik. Milieu Centraal rekent voor tien panelen van 435 Wp overigens met 3.800 kWh per jaar (kosten-en-opbrengstpagina, laatst gewijzigd 22 oktober 2026); ons model gebruikt de instraling van september 2025 tot en met augustus 2026 en komt hoger uit. De percentages veranderen daar weinig door.

Een installatie op oost en west verschuift de opwek naar ochtend en avond. Milieu Centraal noemt daarvoor 3 tot 6 procent meer zelfverbruik; onze afweging tussen de dakrichtingen staat in oost-west of zuid.

Wat levert 10% meer eigen verbruik op vanaf 2027?

Tot en met 31 december 2026 levert een hoger eigen verbruik vrijwel niets op, zolang je over het jaar minder teruglevert dan je afneemt: elke teruggeleverde kWh wordt weggestreept tegen een afgenomen kWh. Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling (Rijksoverheid, “Salderingsregeling”, geraadpleegd op 4 oktober 2026). Je betaalt dan voor elke kWh die je afneemt het volle tarief, en voor teruglevering krijg je een vergoeding die tot 2030 minimaal 50 procent van het kale leveringstarief moet zijn. Leveranciers mogen daar terugleverkosten tegenover zetten. Het volledige verhaal staat in de gids over het einde van de saldering.

Wat een verschoven kWh waard is, hangt dus af van het verschil tussen wat je bij afname betaalt en wat je bij teruglevering krijgt:

Per kWh die je zelf gebruikt in plaats van teruglevertVast contractDynamisch contract
Je bespaart (afname)€0,268: kale stroomprijs €0,1172 + energiebelasting 2027 €0,10648 + opslag €0,044uurprijs + energiebelasting €0,10648 + inkoopvergoeding €0,018
Je loopt mis (teruglevering)netto vergoeding min terugleverkosten: bij zeven van de tien vaste contracten in ons overzicht €0,002 tot €0,006, met uitschieters naar €0,012 en −€0,056de uurprijs (bij de meeste dynamische leveranciers zonder aftrek)
Waarde van de verschuivingzo’n €0,26 (bij een negatieve netto vergoeding meer, tot €0,32)ongeveer €0,12 (belasting + inkoopvergoeding; de uurprijs valt weg)

Rekenvoorbeeld. Kale stroomprijs: ongewogen gemiddelde day-ahead-prijs september 2025 tot en met augustus 2026 uit ons archief (EnergyZero, EPEX NL, inclusief btw; herrekend op 13 oktober 2026). Energiebelasting 2027: voorgesteld tarief uit het Belastingplan 2027, inclusief btw; definitief na aanneming door de Eerste Kamer. De opslag van €0,044 en de inkoopvergoeding van €0,018 zijn aannames op het niveau dat leveranciers publiceren. Een verkoopvergoeding op teruglevering rekenen we bij dynamisch niet mee: de dynamische leveranciers in ons overzicht publiceren daar vanaf 2027 geen bedrag voor, en Tibber schrijft dat je na 2027 “alleen nog de beursprijs” ontvangt, met de definitieve regels nog te volgen (support.tibber.com, “Salderen en terugleveren met zonnepanelen”, geraadpleegd op 23 oktober 2026). Netto teruglevering: de tien vaste contracten met een bedrag in ons overzicht terugleververgoeding 2027 per leverancier (stand 17 september 2026; deels door de leverancier zelf gepubliceerd, deels een indicatieve prijscheck van Keuze.nl). Aan deze berekening kunnen geen rechten worden ontleend.

Voor het modelhuishouden met tien panelen is 10 procentpunt meer eigen verbruik 459 kWh per jaar (10 procent van 4.587 kWh). Dat is:

  • bij een vast contract: 459 × €0,264 (€0,268 min een netto terugleververgoeding van ongeveer €0,004) = ongeveer €120 per jaar;
  • bij een dynamisch contract: 459 × €0,124 = ongeveer €57 per jaar.

Het verschil tussen de twee is geen toeval. Bij een dynamisch contract krijg je voor teruglevering dezelfde uurprijs die je bij afname betaalt; die valt in de som tegen elkaar weg, en je bespaart per kWh alleen belasting en inkoopvergoeding. Bij een vast contract houd je na aftrek van de terugleverkosten vrijwel niets over, en soms zelfs minder dan niets. Wie een vast contract houdt, heeft dus het meeste belang bij het verschuiven van verbruik. Wat het hele einde van de saldering jou kost, reken je met je eigen meterdata uit op salderen stopt: wat nu.

Hoe verhoog je je eigen verbruik?

De ruimte zit in de uren rond het middaguur op dagen met zon, van maart tot en met september. Milieu Centraal geeft per maatregel een indicatie van het percentage eigen verbruik dat je ermee haalt:

MaatregelEigen verbruik volgens Milieu CentraalWat het kost
Niets doen~30%niets
Wasmachine, droger en vaatwasser overdag35%niets, alleen een uitsteltimer
Voorraadvat van een volledig elektrische warmtepomp op zonnestroom opwarmen40–50%een warmtepomp met voorraadvat
Elektrische auto overdag laden50%een auto die overdag thuis staat
Thuisbatterij~60%een batterij

Bron: Milieu Centraal, “Verbruik zelf meer zonnestroom”, geraadpleegd op 23 oktober 2026. Het zijn indicaties voor een gemiddeld huishouden, geen garanties.

De volgorde is ook de volgorde waarin wij zouden beginnen: eerst verschuiven wat gratis is, dan pas iets kopen.

Verschuiven met timers. Reken voor een wasbeurt of vaatwasserbeurt grofweg 1 kWh (een aanname; het echte getal staat op het energielabel van je apparaat). Wie er van april tot en met september drie per week naar de middag verplaatst, verschuift zo’n 80 kWh. Dat is geen 10 procentpunt, maar het kost niets. Een slimme stekker of de uitgestelde start van het apparaat zelf is genoeg.

Warm water op zonnestroom. Een elektrische boiler of warmtepompboiler kan een grote verschuifbare post zijn. Welke warmtepompboiler bij je huishouden past, staat in warmtepompboiler kiezen.

Een thuisbatterij of stekkerbatterij. Een batterij slaat middagoverschot op voor de avond. Hoeveel dat oplevert, hangt af van hoeveel je in de avond verbruikt en hoe groot de batterij is; reken dat door met de thuisbatterij-calculator. Voor wie klein wil beginnen, zijn er stekkerbatterijen die je in een stopcontact steekt en die op je P1-meter reageren, zoals van Zendure en Anker SOLIX. Welke modellen er zijn en hoe ze zich verhouden, staat in onze stekkerbatterij-vergelijking.

Bekijk de stekkerbatterijen van Anker SOLIX

Welke fouten worden vaak gemaakt bij het berekenen?

  1. Opwek en teruglevering uit verschillende periodes nemen. Een omvormer-app die per kalendermaand telt en een meterstand die je op de vijfde van de maand noteert, geven een scheef percentage. Noteer beide op dezelfde dag.
  2. Alleen de normaalteller nemen. De teruglevering staat op twee tellers, normaal en dal. In het weekend telt de meter vaak op het daltarief, ook midden op de dag.
  3. Netto verbruik verwarren met eigen verbruik. Op je jaarafrekening staat vaak afname min teruglevering. Dat is je gesaldeerde verbruik, niet je eigen verbruik. Voor 2027 heb je afname, teruglevering en opwek los nodig.
  4. Een jaarpercentage gebruiken voor winterbeslissingen. Wie in november meet en 52 procent ziet, denkt dat er weinig te winnen valt. De ruimte zit in de zomer.
  5. Vergeten dat een grotere installatie je percentage verlaagt. Een huis met twintig panelen en een laag verbruik haalt vanzelf een laag percentage. Dat is geen fout van jou, maar wel een reden om kritisch te zijn over uitbreiden.

Onze conclusie: meet eerst één maand in het voorjaar

Het eigen verbruik uitrekenen kost tien minuten per maand en twee getallen: de opwek uit je omvormer en de teruglevering van je slimme meter. Begin nu, dan heb je in maart en april de eerste maanden waarin het echt verschil maakt, en zie je waar je ruimte zit.

Heb je een vast contract, dan is elke kWh die je verschuift vanaf 1 januari 2027 ruim een kwartje waard, dus begin met de gratis stappen: timers op wasmachine en vaatwasser, en warm water op de middag. Heb je een dynamisch contract, dan is het verschil kleiner maar nog steeds de moeite waard, en loont het om ook op de uurprijs te letten. Een thuisbatterij komt pas in beeld als je weet hoeveel je in de zomer teruglevert en hoeveel je ’s avonds verbruikt, en die twee getallen heb je na deze meting.

Bronnen

  • Salderingsregeling en terugleververgoeding: Rijksoverheid, Salderingsregeling, geraadpleegd op 4 oktober 2026.
  • Percentages eigen verbruik per maatregel en opbrengst per paneel: Milieu Centraal, Verbruik zelf meer zonnestroom en Kosten en opbrengst zonnepanelen, geraadpleegd op 23 oktober 2026.
  • Stroomverbruik: CBS StatLine 81528NED, 2025.
  • Energiebelasting 2027: Fiscale sleuteltabel Belastingplan 2027 (rijksfinancien.nl), voorstel van 15 september 2026.
  • Prijzen HomeWizard: webshop HomeWizard, oktober 2026. Registernamen: HomeWizard API-documentatie.
  • Tibber, “Salderen en terugleveren met zonnepanelen” (support.tibber.com), geraadpleegd op 23 oktober 2026.
  • Zonopbrengst en stroomprijzen: eigen DuurzaamThuisLab-archief (EnergyZero/EPEX NL, zon via Open-Meteo met PR 0,85), peildatum 24 september 2026.

Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend.

Transparantie: dit artikel bevat affiliate-links. Als je via zo'n link iets koopt of afsluit, kunnen wij een commissie ontvangen zonder extra kosten voor jou. Bekijk het actuele partneroverzicht · Hoe onze vergelijkingen tot stand komen.

Producten en aanbieders bij dit onderwerp

Dit blok is een overzicht van relevante productlinks. Lees de argumentatie in het artikel voordat je kiest.

HomeWizard P1 Meter
Afbeelding: HomeWizard
Vanaf €24.95
Bekijk →
Zendure (stekkerbatterij)
Bekijk →
Anker SOLIX (stekkerbatterij)
Bekijk →
eigen verbruikzelfverbruiksalderingslimme meterP1-meter

Veelgestelde vragen

Hoe bereken ik het eigen verbruik van mijn zonnepanelen?
Eigen verbruik (kWh) = opwek − teruglevering. De opwek staat in de app of op het display van je omvormer, de teruglevering op je slimme meter: tel de twee standen voor teruggeleverde stroom (normaal en dal) bij elkaar op. Neem beide getallen over dezelfde periode, bijvoorbeeld van de eerste tot de laatste dag van een maand. Het percentage is eigen verbruik gedeeld door opwek, maal 100.
Wat is een normaal percentage eigen verbruik bij zonnepanelen?
Milieu Centraal noemt zo’n 30 procent als gemiddelde voor een huishouden zonder batterij. Met wassen en afwassen overdag komt Milieu Centraal op 35 procent, met het voorraadvat van een volledig elektrische warmtepomp op zonnestroom op 40 tot 50 procent, met een elektrische auto op 50 procent en met een thuisbatterij op ongeveer 60 procent. Hoe groter je installatie ten opzichte van je verbruik, hoe lager je percentage.
Wat is het verschil tussen eigen verbruik en zelfvoorzienendheid?
Eigen verbruik (of zelfverbruik) is het deel van je opwek dat je zelf gebruikt. Zelfvoorzienendheid is het deel van je totale verbruik dat uit je eigen panelen komt. Je totale verbruik is afname van het net plus eigen verbruik. Een grote installatie geeft een laag percentage eigen verbruik maar een hoge zelfvoorzienendheid; een kleine installatie andersom.
Waarom is mijn eigen verbruik in de winter hoger dan in de zomer?
Omdat je panelen in de winter weinig opwekken en je koelkast, router en andere apparaten die altijd aanstaan een groot deel daarvan meteen opmaken. In ons model voor tien panelen was het eigen verbruik in december 69 procent en in juni 19 procent. Het jaarcijfer wordt gedomineerd door de zomer, want dan wek je het meeste op.
Wat levert meer eigen verbruik op na het einde van de saldering?
Tot en met 31 december 2026 vrijwel niets, zolang je minder teruglevert dan je afneemt: dan streep je teruglevering weg tegen afname. Vanaf 1 januari 2027 bespaar je per verschoven kWh je volle afnametarief, terwijl je bij een vast contract alleen een kleine terugleververgoeding misloopt en bij een dynamisch contract de uurprijs. In ons rekenvoorbeeld is dat zo’n €0,26 per kWh bij een vast contract en zo’n €0,12 bij een dynamisch contract; 10 procentpunt meer eigen verbruik bij tien panelen (459 kWh) is dan €120 of €57 per jaar.
Heb ik een P1-meter nodig om mijn eigen verbruik te meten?
Nee, voor een maandcijfer niet: de meterstanden op het display van je slimme meter en de opwek in je omvormer-app zijn genoeg. Een P1-meter zoals die van HomeWizard (€24,95, stand 4 oktober 2026) laat je de teruglevering vrijwel realtime en per uur zien, zodat je ziet op welke momenten je teruglevert en dus verbruik kunt verschuiven.
WT
Uitgever van DuurzaamThuisLab (WT Digital). Verwerkt de energieprijsdata en rekent de modellen na op basis van specificaties en publieke bronnen. Geen installateur: voor een concrete installatie is advies van een vakbedrijf nodig.